नेपाल अपाङ्ग महिला संघ (NDWA) ले मुक्ति नेपाल, गोलबजार, सिरहाको सहयोगमा इग्नाइट परियोजना अन्तर्गत महिलाविरुद्ध हुने हिंसा (VAWG) प्रतिकार समूह (VRG) तथा सुरक्षा रक्षक समूह (SWD) का लागि दोस्रो चरणको तालिम सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेको छ।
IGNITE परियोजना संयुक्त राष्ट्रसंघीय ट्रष्ट फण्ड (UNTF) को सहयोगमा सञ्चालन भइरहेको छ। यस परियोजनामा नेपाल अपाङ्ग महिला संघ (NDWA) र मुक्ति नेपाल कार्यान्वयन साझेदारका रूपमा रहेका छन् भने CBM Nepal Country Office प्राविधिक साझेदारको रूपमा संलग्न रहेको छ।
सप्तरी, रौतहट र सर्लाही जिल्लाका सहभागीहरूका लागि छुट्टाछुट्टै दुई-दिने तीन वटा तालिम सञ्चालन गरिएको थियो। तालिमको सहजीकरण नेपाल अपाङ्ग महिला संघकी अध्यक्ष श्रीमती मीना पौडेलले गर्नुभएको थियो भने मुक्ति नेपालकी अध्यक्ष श्रीमती देवकुमारी महराले सहयोग गर्नुभएको थियो।
दुई-दिने तालिमका क्रममा सहभागीहरूले अपाङ्गता, अपाङ्गता अधिकार, लैङ्गिक हिंसा (GBV) तथा हिंसा रोकथाम र उजुरी तथा प्रतिवेदन प्रणालीसम्बन्धी ज्ञान तथा समझदारी अभिवृद्धि गर्ने अवसर प्राप्त गरे। सहभागीहरूलाई जस्टिस आवर राइट क्याम्पेन (JORC) बारे जानकारी गराइएको थियो र समुदायमा उक्त अभियानलाई अगाडि बढाउन उनीहरूले निर्वाह गर्न सक्ने भूमिकाबारे छलफल गरिएको थियो।
तालिमले अपाङ्गता समावेशीकरण, लैङ्गिक हिंसा तथा अन्तरसम्बन्धित विभेद (Intersectionality) सम्बन्धी सहभागीहरूको बुझाइ सुदृढ बनाउन विशेष जोड दिएको थियो। सहभागीहरूले आफ्नो समुदायभित्र लैङ्गिक हिंसाका घटनाहरू पहिचान गर्ने तथा प्रभावकारी रूपमा प्रतिकार र सम्बोधन गर्ने व्यावहारिक ज्ञान तथा सीप हासिल गरेका छन्, जसले अपाङ्गता भएका महिला तथा बालिकासहित सबै महिला तथा बालिकाका लागि सुरक्षित र समावेशी वातावरण निर्माणमा योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
तालिमका क्रममा सहभागीहरूले महिला तथा बालिकाहरूले दैनिक जीवनमा भोग्नुपरेका विभिन्न प्रकारका हिंसाका अनुभवहरू साझा गरेका थिए। छलफलका क्रममा सामाजिक-सांस्कृतिक मान्यता, अपाङ्गता तथा अन्य विभिन्न कारणहरूले महिला तथा बालिकाहरूलाई हिंसा तथा विभेदको उच्च जोखिममा पार्ने विषयमा प्रकाश पारिएको थियो। समुदायस्तरमा लैङ्गिक हिंसाका घटनाहरू व्यवस्थापन गर्ने अनुभव भएका केही सहभागीहरूले केस व्यवस्थापनसम्बन्धी आफ्ना अनुभवहरू साझा गरेका थिए, जसबाट अन्य सहभागीहरूले महत्वपूर्ण सिकाइ प्राप्त गरेका थिए।
विशेषगरी अपाङ्गता भएका अधिकांश सहभागीहरूले अपाङ्गता भएका महिला तथा बालिकाको अधिकार, अनुभव र आवश्यकतालाई केन्द्रमा राखेर सञ्चालन गरिएको कार्यक्रममा पहिलो पटक सहभागी हुन पाएको बताएका थिए। नेपाल अपाङ्ग महिला संघका पदाधिकारीहरूले यस तालिमको उद्देश्य केवल ज्ञान र सीप अभिवृद्धि गर्नु मात्र नभई समुदायको सोच र दृष्टिकोणमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउनु तथा स्थानीय सहयोग प्रणालीलाई सुदृढ बनाउनु पनि रहेको बताएका थिए।
स्थानीय तहका समूहहरू तथा जिल्ला स्तरका सामाजिक कल्याण रक्षकहरूलाई सशक्त बनाउँदै इग्नाइट परियोजनाले अपाङ्गता भएका महिला तथा बालिकामाथि हुने हिंसाको रोकथाम तथा सम्बोधनका लागि थप समावेशी, उत्तरदायी र अधिकारमा आधारित दृष्टिकोणको प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य लिएको छ।
कार्यक्रमको महत्वबारे आफ्नो धारणा व्यक्त गर्दै एक सहभागीले भन्नुभयो, “अपाङ्गता भएका व्यक्ति र लैङ्गिक अल्पसंख्यक समुदायका सदस्यहरू हाम्रो समाजका सबैभन्दा संवेदनशील समूहहरूमध्ये पर्दछन्। हाम्रा आवश्यकता फरक-फरक हुन्छन् र हामीप्रति फरक ढङ्गले दृष्टिकोण अपनाइनुपर्छ। यस परियोजनाले ती आवश्यकताहरूलाई समानतामूलक रूपमा सम्बोधन गर्ने प्रयास गरेको छ। यस कार्यक्रममा सहभागी हुन पाउँदा म अत्यन्त खुशी छु।”
यस तालिमले समुदायस्तरमा लैङ्गिक हिंसा प्रतिकार प्रणालीलाई सुदृढ बनाउन तथा अपाङ्गता भएका महिला तथा बालिकाहरूलाई समाजका समान अधिकार प्राप्त, संरक्षित र सशक्त सदस्यका रूपमा स्थापित गर्न महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ।