काठमाडौँ, नेपाल– नेपाल अपाङ्ग महिला संघ (NDWA) ले महिला, कानुन र विकास मञ्च (FWLD) को सहयोगमा अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरू र सीमान्तकृत समुदायहरूमा निर्वाचन साक्षरता अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यले काठमाडौँ, चितवन, कञ्चनपुर र गोरखा गरी चार जिल्लामा मतदाता शिक्षा सत्र र नमूना मतदानको शृङ्खला सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेको छ। यी सत्रहरू बूढानीलकण्ठ नगरपालिका, भरतपुर महानगरपालिका, रत्ननगर नगरपालिका, कृष्णपुर नगरपालिका र गोरखा नगरपालिकामा आयोजना गरिएको थियो।
चार जिल्ला र पाँच पालिकाहरूमा सञ्चालित सत्रहरूमा जम्मा २६५ जना सहभागीहरूले भाग लिएका थिए। सहभागीहरूमा अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरू, उनीहरूका आमाबाबु, हेरचाहकर्ताहरू र पहिलो पटक मतदान गर्ने मतदाताहरू रहेका थिए। कार्यक्रमको प्राथमिक उद्देश्य निर्वाचन प्रक्रियाको बुझाइमा सुधार ल्याउनु र आगामी प्रतिनिधि सभा (HoR) निर्वाचनमा सुसूचित सहभागितालाई बढावा दिनु थियो।
सत्रको क्रममा, सहजकर्ताहरूले प्रत्येक योग्य नेपाली नागरिकको स्वतन्त्र र स्वतन्त्र रूपमा मतदान गर्न पाउने संवैधानिक अधिकारमा जोड दिएका थिए। उनीहरूले सीमान्तकृत समूह, विशेष गरी महिला र अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूलाई कसरी आफ्नो मतदानको अधिकार प्रयोग गर्नबाट हेरफेर वा निरुत्साहित गरिन्छ भन्ने कुरालाई प्रकाश पारेका थिए।
कार्यक्रमको एक महत्त्वपूर्ण विशेषता व्यावहारिक नमूना मतदान अभ्यास थियो। सहभागीहरूलाई विभिन्न मतपत्रहरू पहिचान गर्ने, मतपत्रमा सही रूपमा छाप लगाउने, त्यसलाई उचित रूपमा पट्याउने र मतपेटिकामा खसाल्ने लगायतका सम्पूर्ण मतदान प्रक्रियाको बारेमा मार्गदर्शन गरिएको थियो। व्यावहारिक प्रदर्शनले सहभागीहरूलाई मतदान प्रक्रियाको बारेमा आत्मविश्वास र स्पष्टता प्राप्त गर्न मद्दत पुर्यायो।
धेरै सहभागीहरूले यो पहिलो पटक अपाङ्गता-केन्द्रित मतदान साक्षरता कार्यक्रममा सहभागी भएको व्यक्त गरे।
“सांकेतिक भाषा दोभासेले मतदान प्रक्रियालाई प्रभावकारी रूपमा व्याख्या गर्नुभयो र म अब आगामी प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा मतदान गर्न धेरै विश्वस्त छु,” भरतपुर महानगरपालिका, चितवनका एक सहभागीले साझा गरे।
“मैले धेरै लामो समयदेखि मतदान गर्दै आएको छु तर निर्वाचनमा मत किन बदर हुन्छ भन्ने मलाई कहिल्यै थाहा थिएन। सत्रमा सहभागी भएपछि मैले मेरो जवाफ पाएँ। आगामी चुनावमा, म मेरो मत राम्ररी खसाल्नेछु र यो सदर हुने सुनिश्चित गर्नेछु,” कृष्णपुर नगरपालिका, कञ्चनपुरका एक सहभागीले भने।
सम्बन्धित नगरपालिकाका स्थानीय सरकारका प्रतिनिधिहरूले अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरू लगायत सीमान्तकृत समुदायलाई लक्षित गरी समावेशी मतदाता सचेतना कार्यक्रम आयोजना गरेकोमा NDWA को प्रयासको सराहना गरे। उनीहरूले स्थानीय तहमा समावेशी लोकतान्त्रिक सहभागितालाई सुदृढ गर्न यस्ता पहलहरूको महत्त्वलाई स्वीकार गरे।
यी पहलहरू मार्फत, NDWA ले पहुँचयोग्य र समावेशी नागरिक संलग्नतालाई प्रवर्द्धन गर्न जारी राखेको छ, जसले अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूले आफ्नो मौलिक मतदानको अधिकार आत्मविश्वासका साथ प्रयोग गर्न सक्छन् भन्ने सुनिश्चित गर्दछ।